Zelfbouw scanner voor orgelboeken.

Het idee om zelf een scanner te bouwen speelde al langer in mijn gedachten rond. Ik wilde een apparaat bouwen, welke zelf goed te maken is, het moet een hedendaagse interface hebben (dus een USB poort) en niet te veel kennis vergen van electronica. Alhoewel ik vroeger dit als hobby had, wilde ik deze keer niet meer beginnen aan het zelf maken van printplaten en solderen van gevoelige componenten.

Op internet valt al e.e.a. hierover te vinden, maar vaak worden dan de oude midi poort of de parallel poort gebruikt. Via een collega hobbyist werd ik gewezen op een programmeerbare chip en door op dit type te zoeken vond ik weer op internet een webpagina, waar een compleet schema erbij gegeven werd. Ook verwees deze pagina weer naar een bulgaarse webpagina www.midiboutique.com. Toen ik aldaar begon te rondneuzen, vond ik de mkc64u module. Deze was voorzien van een USB aansluiting en kon 64 poorten inscannen. Prijskaartje zo'n 180 euro inclusief verzendkosten.

Ik heb toen de stoute schoenen aangetrokken en me zo'n ding besteld. Na ruim 2,5 week had ik het netjes ingepakt ontvangen. Aangesloten op een USB poort begon al een LEDje te branden en toen ik een contact simuleerde, begon al een tweede LEDje te branden. Het ding werkte ogenschijnlijk. Nu de software nog. Een oude Cakewalk versie zorgde dat mijn PC (Windows 7) behoorlijk overhoop ging liggen. Ik heb daarna de leverancier gevraagd of hij geen eenvoudig freeware programmatje kende. In de tussentijd ging ik ook zelf op zoek en toen bleek dat Piet Paardekam reeds een programma had geschreven voor het inscannen van boeken. Na een kleine aanpassing was deze ook geschikt voor bovenstaande module. Installeren, configureren en uitproberen maar. En jawel, de software had een midi bestand weggeschreven. Ik opende het met Noteur en deze gaf mooi mijn gepruts met de contacten weer. Direkt bleek ook, dat ik rekening moest gaan houden met contactdender, voor de leek slecht makend contact. Dit resulteert in heel veel kort achter elkaar volgende nootjes. Een probleem wat opgelost moet worden dus. Ik had nog rubberen aandrukrollen van een A3 kopieerapparaat en ook nog een ruitenwissermotor voor de aandrijving. Voor de resterende constructie gebruikte ik het boekje van de Vries als basis.

In de eerste versie heb ik verenstaal gebruikt om toetspennen van te maken, die gelijktijdig as contactmaker funtioneerde. In de praktijk bleek, dat deze constructie te veel haperde en erg veel contactdender gaf.

Ik heb toen naar een andere oplossing gezocht en deze gevonden in het toepassen van infra rood cellen en LEDS. Gezien deze verkrijgbaar zijn met een doorsnede van 3 mm, zijn ge geschikt om ze in boringen te plaatsen met een hartafstand van 3,5 mm (Limonaire). De vraag was alleen hoe de electronica er op zou reageren en hoe gevoelig de cellen waren. Als fotocellen heb ik de L-932P3C besteld en als IR LED de L-934F3BT bij Conrad. Deze twee werken buiengewoon goed samen. Zelfs tot op een afstand van 10 cm reageerde de fotocel op de LED. Geschikt dus voor mijn toepassing. Voor de bevestiging van de LED's en fototransistors heb ik stroken 7 mm dik trespa gebruikt. Voor de fotocellen hanteerde ik voor de eerste 3 mm een boortje van 3 mm en de resterende boring 2,5 mm. De LEDS had ik in eerste instantie gewoon volledig op 3 mm geboord. Dit gaf al een veel beter resultaat. Echer werd vaak de nabijgelegen toon eveneens meegenomen. Dit betekent dat het lichtstraal afkomend van de LED kritischer gemaakt moet worden.

Een nieuwe trespa strook werd gemaakt met de eerse 3 mm boring op 3 mm en de rest op 1,5 mm. Hierdoor werd de lichtstraal veel fijner. Om de gaten van beide stroken precies boven elkaar te krijgen, heb ik de trespa stroken voorzien van extra centreergaten. Het resultaat was een welhaast perfecte scan. Tot slot heb ik de scansnelheid verbubbeld, waardoor de hoeveelheid tijd voor het inscannen wordt gehalveerd.

Op bovenstaande afbeelding ziet u een onbewerkte scan in Noteur. De onderste grijze tracks zijn de niet gebruikte sporen. Ook valt duidelijk te zien, dat de noten vrijwel geen haperingen bevatten. Door middel van een MPL routine kan men deze scan verbeteren tot een bruikbare midi. Zie de handleiding van Noteur voor meer informatie van Noteur en MPL.

Wat de aansluiting van de fototransistor betreft wordt de collector op aansluitbus 9-10 van de diodematrix per 8 aansluitingen aangesloten (zie documentatie mkc64u module) en de overige aansluiting op de overeenkomstige aansluiting van de betreffende bus.

Gezien de scanner op een 12V 7A accu werkt, worden de LED's met 4 tegelijk in serie gezet met een serieweerstand van 330 ohm. De boringen op de toegepaste experimenteerprint staan onderling 2,5 mm uit elkaar. Om de cellen en LEDS netjes voor een hartafstand van 3,5 mm te monteren, dienen ze beurtelings met twee en drie gegroepeerd te worden en daartussen steeds één boring over te slaan.

Waarom boeken inscannen?

Zoals men weet, zijn orgelboeken aan slijtage onderhevig en er zijn zelfs orgels die het gepresteerd hebben om boeken op zwakke plekken geheel door midden te scheuren. Net zoals men een backup maakt van belangrijke computerbestanden, is het handig en wellicht zelfs raadzaam om ook een backup te hebben van je eigen kostbare orgelboeken. Bij permanente beschadiging is het dan weer mogelijk om het oorspronkelijke boek te reproduceren. Een andere reden is om vooral de oude arrangementen van ondergang te behoeden (denk aan brand, diefstal, vocht). In Canada is zelfs een vereniging die als doel stelt om orgelrollen/boeken te conserveren door deze in midi formaat op te slaan. Voor verdere informatie kunt u een e-mail sturen naar: Hobbydraaiorgel

Onlangs kreeg ik een aantal boeken, waarvan de noten van te voren op het karton waren getekend. De noteur had eerst de maatlijnen op het karton gezet en daarna de noten op lengte er op getekend. Het onderste liedje was slechts gedeeltelijk vervaardigd. Door deze in te scannen en daarna uit te breiden met Noteur is het liedje toch nog volledig geworden.